Cách lấy mẫu mỡ đã qua sử dụng để chẩn đoán thiết bị

Lấy mẫu mỡ đã qua sử dụng đúng cách giúp phát hiện nước, bụi, mạt kim loại, biến đổi độ đặc và dấu hiệu xuống cấp. Mẫu lấy sai vị trí hoặc bằng dụng cụ bẩn có thể dẫn đến kết luận sai và thay mỡ không cần thiết.

Khi nào nên lấy mẫu mỡ?

• Nhiệt độ, độ rung hoặc tiếng ồn tăng không rõ nguyên nhân.
• Mỡ rò, đổi màu, có mùi lạ hoặc xuất hiện nước.
• Chuẩn bị chuyển đổi sang loại mỡ khác.
• Đánh giá lại chu kỳ tra mỡ trên thiết bị quan trọng.
• Sau sự cố phớt, rửa máy, ngập nước hoặc nhiễm bụi.

Chuẩn bị trước khi lấy mẫu

Chuẩn bị lọ sạch có nắp kín, thìa hoặc dụng cụ lấy mẫu dùng một lần, găng tay sạch, nhãn và biểu mẫu ghi nhận. Không dùng giẻ có xơ, hộp thực phẩm hoặc dụng cụ còn dung môi vì chúng có thể làm nhiễm mẫu.

Thông tin bắt buộc trên nhãn

• Mã thiết bị và vị trí ổ.
• Ngày, giờ và người lấy mẫu.
• Mã mỡ đang sử dụng.
• Số giờ vận hành và thời gian từ lần tra gần nhất.
• Nhiệt độ, tải và trạng thái máy lúc lấy.
• Hiện tượng bất thường đã quan sát.

Chọn đúng vị trí lấy mẫu

Ổ lăn có cửa xả mỡ

Lấy phần mỡ vừa thoát ra khi thiết bị được bơm đẩy theo quy trình an toàn. Tránh chỉ lấy lớp mỡ nằm lâu ngoài đầu xả vì phần này dễ nhiễm bụi và không đại diện.

Vỏ ổ có thể mở khi dừng máy

Lấy mẫu ở vùng gần đường chạy của con lăn nhưng không cạo trực tiếp bề mặt kim loại gây lẫn mạt. Nếu cần so sánh, lấy riêng mẫu ở vùng làm việc và vùng chết.

Hệ thống bôi trơn tập trung

Lấy mẫu tại nhánh gần thiết bị nghi ngờ, ghi rõ chiều dài đường ống và thời gian từ lần bơm gần nhất. Mẫu trong thùng chứa không đại diện cho mỡ sau khi đã đi qua đường ống và làm việc tại ổ.

Quy trình lấy mẫu 7 bước

1. Xác nhận máy ở trạng thái an toàn theo quy trình khóa và gắn thẻ.
2. Làm sạch bên ngoài quanh điểm lấy mẫu.
3. Mở lọ ngay trước khi lấy, không chạm tay vào mặt trong.
4. Lấy lượng mẫu đồng đều, tránh trộn với bụi bên ngoài.
5. Đóng nắp ngay và lau sạch mặt ngoài lọ.
6. Dán nhãn tại hiện trường, không ghi nhớ để bổ sung sau.
7. Chụp ảnh điểm lấy mẫu và tình trạng mỡ còn lại.

Những lỗi thường gặp

• Gộp mỡ từ nhiều vị trí vào một lọ.
• Dùng dụng cụ kim loại gỉ hoặc đã dùng cho mỡ khác.
• Lấy mẫu ngay sau khi bơm mỡ mới nhưng không ghi chú.
• Để lọ mở trong môi trường bụi.
• Không có mẫu mỡ mới đối chứng.
• Chỉ dựa vào màu sắc để kết luận.

Có thể đánh giá gì từ mẫu mỡ?

Kiểm tra trực quan giúp nhận biết nước tự do, bụi, mạt lớn, đổi màu và thay đổi độ đặc. Phân tích chuyên sâu có thể đánh giá hàm lượng kim loại mài mòn, nước, dầu gốc và các biến đổi khác. Không nên thay thế kết quả phân tích bằng cảm quan khi thiết bị có giá trị cao hoặc nguy cơ dừng máy lớn.

Sau khi có kết quả cần làm gì?

Đối chiếu với mẫu mỡ mới, lịch sử nhiệt độ, rung và lượng tiêu hao. Nếu phát hiện nhiễm bẩn, cần xử lý phớt và nguồn xâm nhập trước khi thay mỡ. Nếu mỡ không tương thích, lập kế hoạch làm sạch và chạy thử thay vì trộn trực tiếp.

Đọc thêm dấu hiệu mỡ xuống cấp, chuyển đổi mỡ an toàn và xác định chu kỳ tra mỡ.